senem dijiĝi

senem dijiĝi (turke senem diyici) estas turkdevena kaj loĝas en francio. ŝi kantas en sia hejma lingvo kun akompano de la gitaristo alano blesing kaj kelkaj aliaj. ŝi ricevas inspiron precipe de la turka muzika tradicio kaj de ĵazo.

la poemoj de ŝia unua disko, "barĝoj" ⁽¹⁾, havas la korŝiran belon de okcidentazia poezio:

pasas barĝoj verde, ruĝe,
pasas barĝoj, lazoj ⁽²⁾ ĉe la rudro,
pasas barĝoj tre fieraj,
kaj pli belaj ol velŝipoj,

pli trankvilaj sur la maro, ol senfaraj velaj ŝipoj,
kiuj iras kaj reiras sur la glata akvo!

pasas barĝoj peze kaj kuraĝe,
pasas barĝoj laborplenaj,
dise de la hela, suna bordo.
anatolio surmaras!

pli novaj albumoj ŝiaj sentigas influon de nuntempa muziko. ili ĉiuokaze same belas kaj viglas. iom oni povas aŭdi kaj vidi el ŝia paĝo en miaspaco. en ŝia retejo estas ankaŭ survitraj pentraĵoj ŝiaj — probable ne tre fidelaspektaj sur ekrano.

referencoj:

1. takalar [= barĝoj] / senem diyici sextet. - la lichère 1989, reeeldono kalan music 2000.
2. lazoj: loĝantoj de la sudokcidenta bordo de nigra maro.

ekstremismo pli laŭtas

esploro inter studentoj de la stanforda universitato montras, ke homoj kun pli ekstremaj opinioj pli propagandemas ol moderuloj.

la temo proponita al la studentoj estis aprobo aŭ malaprobo de alkohol-uzo laŭ grada skalo de "tre subtena al uzo" ĝis "tre malaproba al uzo". enketistoj petis, ke studentoj esprimu propran opinion kaj taksu la ĝeneralan opinion. montriĝis, ke

• ĉiuj respondintoj supertaksis la forton de opinioj favoraj al alkoholo
• subtenantoj de alkoholemo multe pli pretis publike defendi sian opinion
• subtenantoj de alkoholemo malpli pretis debati, se oni provizis ilin per falsa informo, ke ili estas malplimulto.

la aŭtoroj de la studo konkludas, ke "ekstremistoj" volonte pli laŭtas, ĉar ili facile kredas ke ili plimultas.

la tuto tamen restas iom nebula:

unue la aŭtoroj klarigas la plimulto-senton de ekstremistoj ne tre konvinke: "anoj de grupo kun moderaj opinioj" ili esence diras "volonte kredas ke ili havas vastan subtenon, ĉar ili defendas la tipajn, kliŝajn opiniojn de la grupo".

due ili konstatas, sed ne klarigas malsimetrion en la alkohol-temo: ekstremaj malaprobantoj de alkoholo — kontraste al subtenantoj — restas sindetenemaj en sia propagandemo, eĉ provizite per falsa informo, ke ili havas vastan subtenon.

la etendo de la konkludo al ekzemple usonaj politikaj partioj, kie ekstremaj anoj pli laŭtus ol moderuloj, restas do miaopinie ne konvinka. mi male emfazus la ĝeneralan "kliŝon ke studentoj estas sufiĉe alkoholemaj" kaj la preterpase menciitan fakton, ke "la stanforda universitato malpermesas uzon de alkoholo en komunaj lokoj de ĉiuj unuajaraj loĝejoj": en la nuna mondo, oni heroas estante laŭdira herezulo aŭ ribelulo, kaj des pli vigle oni ludas tiun rolon, kiam oni havas toleron aŭ akcepton de la ĉirkaŭa socio.

referencoj:

franca gazeto "le monde" ⁽¹⁾ eĥas resumon de "research news" ⁽²⁾ pri originala artikolo el la "gazeto pri eksperimenta socia psiĥologio" ⁽³⁾. mi ne legis la plenan artikolon, kaj do mi juĝas laŭ la resumoj.

1. pourquoi les "extrémistes" sont ceux qui parlent le plus / d. leloup. - lemonde.fr, 2009-10-22
2. extremists more willing to share their opinions, study finds / j. grabmeier. - ohio state university: research news, [2009]
3. expressing deviant opinions: believing you are in the majority helps / d. t. miller, k. r. morrison. - journal of experimental social psychology, 45, p. 740a-747a

fuŝa vivo

junaj francoj fondis la retejon "fuŝa vivo", franclingve feka vivo anglalingve f... mia vivo. en ĝi homoj mallonge rakontas pri misaj travivaĵoj sub la devigo ke ili komencu per "hodiaŭ..." kaj finu per "fuŝa vivo!".

hodiaŭ mi aĉetas la tagmanĝon en sandviĉejo. mi diras al la vendisto,
ke li donu ĝin malvarma, ĉar la antaŭan fojon mi diris kaj li ne atentis.
li pardonpetas, klarigante ke li kvazaŭ reflekse varmigas ĉiun sandviĉon dume
jam enfornigante ĝin. fuŝa vivo!

tio vere estas fuŝa vivo (15789) - tion vi meritis (643)

hodiaŭ mia instruisto pri franca lingvo, kiu estas nerezistebla ĉarmulo,
klarigas, kion oni en beletro nomas "komparo". sin turnante al mi li
diras: "kvazaŭ mi dirus al vi: vi belas kiel diino". li rigardas min iom
plu. li aldonas "... tio estas ekzemplo". fuŝa vivo!

tio vere estas fuŝa vivo (24676) - tion vi meritis (1958)

per musklako legantoj povas plipoentigi "tio vere estas fuŝa vivo" aŭ "tion vi meritis". multaj rakontoj ŝajnas parte aŭ tute inventitaj, sed ili ĝenerale sufiĉe bonas. la mastrumantoj klarigas, ke ili rifuzas multajn kaj enretigas malmultajn el la proponataj rakontoj.

la ideo ne novas, ekzistis aŭ ekzistas iaj "mi-malamas.com" "li-incitas-min.com" "ŝi-incitas-min.com" "fiaj-najbaroj.com" kaj aliaj pli aŭ malpli ŝercaj lamentejoj, sed ĉifoje la sukceso grandegas: 1,7 milionoj da vizitoj tage ĉe la anglalingva versio. eble la filtrado de kontribuoj estas inter la ĉiam misteraj kialoj de interreta sukceso.

mikrofotoj

la germana gazeto "spegulo" (spiegel) prezentas galerion de premiitaj mikrofotoj. nuntempe estas regulo, ke la universo sensencas kaj premegas, sed okaze mi allasas min al la eksmoda admiro de naturaj belaĵoj.

1. antero de sablorakedo (vegetaĵo arabidopsis thaliana)
2. laktokardo fragila (vegetaĵo sonchus asper)
3. fotolako (lako uzata en iuj presaj procedoj, angle photoresist)
4. ovario de kanfiŝo (fiŝo kun luma logilo, el lophiiformes)
5. marstelido
6. skvamoj de diskofiŝo (akvaria fiŝo symphysodon)
7. triĥomoj de tunbergio (haretoj de vegetaĵo thunbergia alata)
8. fibroj de kotono
9. gabro (iu magma ŝtono)
10. algo
11. kolorigita zebrofiŝo (akvaria fiŝo danio rerio)
12. flua sapo
13. mikso de acetanalido resorcinalo kaj karbokvarbromido (sovaĝa esperantigo de iaj ĥemiaĵoj)
14. omara ovo
15. akva pupo de ateriko (muŝo atherix ibis)
16. helikaj ovoj
17. kronometro
18. homa haŭto
19. neĝofloko
20. monero

scienca proceduro de mezopotamiaj divenistoj

el la esearo "sortodiveno kaj racio" ⁽¹⁾ la plej longa kaj plej interesa artikolo estas tiu de johano botero ⁽²⁾.

sumeranoj — la fruaj loĝantoj de tiu parto de irako kiu antikve estis mezopotamio — inventis multajn metodojn de aŭgurado. iuj forgesiĝis, kiel oledivenado, en kiu oni observas la formojn de oleaj gutoj sur akvo; korpodivenado, en kiu oni prognozas la destinon de homo laŭ la formoj, makuloj kaj koloroj de ties korpopartoj... aliaj vastiĝis tra la antikva mondo, kiel internaĵodivenado, en kiu oni oferas beston kaj observas ĝian organaron, precipe ĝian hepaton; ĉielodivenado, en kiu oni antaŭdiras el astraj, veteraj kaj birdaj aperaĵoj... iuj daŭris ĝis nuntempo, kelkfoje stumpigite: vizaĝodivenado (fiziognomiko) konservis el korpodivenado nur la ekzamenon de vizaĝo; astrodivenado transsavis la astronomian parton de ĉielodivenado.

la sumeraj aŭgurometodoj estas tre sciencaj. divenisto de la urbo mario ⁽³⁾ el la -18a jarcento protokolas:

denove, duafoje, mi faris jene: "ĉu ne la militistaron de lia moŝto, kiun li sendis kontraŭ hammurabi, ĉi lasta kaptos, venkos aŭ venkigos? ĉu ne li haltigos ĝin, per batalaj aŭ pacigaj rimedoj? kiel ili trairis sekure la pordegon de mari, ĉu revene trairos sekure?" post tio mi trarigardis la antaŭsignojn. en la unua estis la "rigardo", estis la "vojo", normale aspektis la "palaca pordo", estis la "sekreto"; la "sekureco" estis duobla, la "piedo" (?) estis turnita al la [vando (?)] de la "fandujo", la "sidejo de la paŝtisto" estis dekstre ligita [kaj maldekstre senliga?], estis la "fronta kunpuŝo kontraŭ malamiko" [...], la maldekstra parto de la "fingro" estis rompita, la "elkresko" [...], la altaj partoj aspektis normale. en mia kontraŭekzamenaĵo [...], la "vojo" aspektis normale, la "maldekstra domo" [...], la "palaca pordo" [aspektis normale?] la "sidejo de la paŝtisto" estis dekstre senliga [kaj maldekstre ligita?], maldekstre de la [...] estis fendita [...], estis la "bazo de trono", la "fingro" aspektis normale, la "elkresko" estis tre dika (?), la polmoj aspektis normale, la koro aspektis normale, la altaj partoj aspektis normale. lia moŝto do ne zorgu pro sia militistaro. [p. 125a-126a mi tradukas el la franca]

por pli sekura rezulto — kaj probable ankaŭ por limigi sian respondecon — hepataŭguristo do ne faras unu provon, sed tuj sekvigas kontraŭprovon. se la du provoj sufiĉe akordas, li prognozas kun bona certeco; se ili ne donus saman rezulton, li rezignus je prognozado. nuntempa eksperimentanto ne agus alie.

la paradokso estas, ke hodiaŭ ni ne kredas, ke hepato de oferbesto rilatas al la rezulto de planata milito, sed ni ne povas ne agnoski la rigorecon de la proceduro.

referencoj:

1. divination et rationalité / vernant j.-p., vandermeersch l., gernet j., bottero j., crahay r., brisson l., carlier j., grodzynski d., retel-laurentin a. - seuil, 1974. - 319 p.
2. johano botero, france jean bottéro /ĵã botero/, franca historiisto kaj filologo, 1914-2007
3. mario, antikva urbo en nuna sirio